PRZYMIOTNIKczęstość: bardzo częste
grande po polsku
ˈɡɾan.de
co znaczy grande
duży, wielki, obszerny
(rozmiarem)
Znaczenie podstawowe. Po rzeczowniku opisuje fizyczny rozmiar. Przed rzeczownikiem w liczbie pojedynczej skraca się do „gran”.
Vivimos en una casa grande con jardín.
Mieszkamy w dużym domu z ogrodem.
Este perro es demasiado grande para un piso tan pequeño.
Ten pies jest za duży na tak małe mieszkanie.
Esta mesa grande es para la cocina.
Ten duży stół jest do kuchni.
Mi perro duerme en una cama grande.
Mój pies śpi w dużym łóżku.
Ayer compramos una maleta grande para viajar en avión.
Wczoraj kupiliśmy dużą walizkę do podróży samolotem.
Buscamos un coche más grande porque la familia creció.
Szukamy większego samochodu, ponieważ powiększyła się rodzina.
El museo exhibe un lienzo tan grande que apenas cabe en la sala principal.
Muzeum wystawia tak duże płótno, że ledwo mieści się w głównej sali.
La constructora levantará varios edificios de grandes dimensiones frente a la costa.
Firma budowlana wzniesie kilka wielkich budynków naprzeciwko wybrzeża.
wielki, ogromny, znaczny
(o natężeniu, ilości)
Określa stopień lub intensywność czegoś: problemu, radości czy różnicy. Zwykle stoi przed rzeczownikiem w skróconej formie „gran”.
Fue una gran sorpresa para todos.
To była wielka niespodzianka dla wszystkich.
Tenemos un problema muy grande.
Mamy bardzo duży problem.
El hospital atiende a un gran número de pacientes.
Szpital przyjmuje wielką liczbę pacjentów.
Tengo un interés muy grande por este trabajo.
Mam bardzo duże zainteresowanie tą pracą.
La huelga de trenes provocó un gran caos en la estación central.
Strajk pociągów wywołał wielki chaos na dworcu centralnym.
Sentí un miedo muy grande durante la tormenta de anoche.
Poczułem ogromny strach podczas wczorajszej nocnej burzy.
El proyecto supuso un gasto tan grande que el ayuntamiento canceló otras inversiones.
Projekt pociągnął za sobą tak wielki wydatek, że urząd miasta odwołał inne inwestycje.
La reforma fiscal generó un gran malestar entre los pequeños empresarios.
Reforma podatkowa wywołała wielkie niezadowolenie wśród drobnych przedsiębiorców.
wielki, wybitny, znakomity
(o znaczeniu, wartości)
W tym znaczeniu stoi przed rzeczownikiem („un gran hombre” = wielki człowiek). Po rzeczowniku znaczyłoby raczej „duży, wysoki” („un hombre grande” = duży mężczyzna).
Cervantes fue un gran escritor.
Cervantes był wielkim pisarzem.
Mi abuela era una gran mujer.
Moja babcia była wspaniałą kobietą.
Ella es una gran música de este país.
Ona jest wybitną muzyczką tego kraju.
Mi abuelo es un gran hombre siempre.
Mój dziadek jest zawsze wielkim człowiekiem.
Ese científico hizo un gran descubrimiento para la medicina moderna.
Tamten naukowiec dokonał wybitnego odkrycia dla współczesnej medycyny.
Fue una gran líder que cambió el rumbo de su empresa.
Była znakomitą liderką, która zmieniła bieg swojej firmy.
La actriz demostró ser una de las más grandes figuras del teatro contemporáneo.
Aktorka dowiodła, że jest jedną z najwybitniejszych postaci teatru współczesnego.
Sus contemporáneos lo consideraban un gran filósofo cuyas ideas transformaron el pensamiento político.
Współcześni uważali go za wybitnego filozofa, którego idee przekształciły myśl polityczną.
dorosły, duży, starszy
(o osobie)
O dzieciach i młodzieży: „już duży”, „dorosły”. W Ameryce Łacińskiej także o osobach starszych, w podeszłym wieku.
Cuando sea grande, quiero ser médico.
Kiedy dorosnę, chcę być lekarzem.
Ya eres grande, puedes ir solo al colegio.
Jesteś już duży, możesz sam chodzić do szkoły.
Tu hijo ya es grande para llorar.
Twój syn jest już za duży, żeby płakać.
El hermano grande cuida a los niños.
Starszy brat opiekuje się dziećmi.
Mis padres ya son muy grandes y necesitan ayuda en casa.
Moi rodzice są już bardzo wiekowi i potrzebują pomocy w domu.
Cuando sea grande podré viajar solo por todo el mundo.
Kiedy będę dorosły, będę mógł sam podróżować po całym świecie.
Al hacerse grande, comprendió los sacrificios que su madre había hecho por la familia.
Kiedy dorósł, zrozumiał poświęcenia, jakich jego matka dokonała dla rodziny.
A pesar de ser una mujer ya grande, conserva una agilidad mental envidiable.
Mimo że jest już starszą kobietą, zachowuje godną pozazdroszczenia sprawność umysłową.
świetny, rewelacyjny, wielki
(potocznie)
Potoczny wyraz podziwu lub sympatii wobec osoby albo sytuacji, np. „¡Eres grande!” (Jesteś wielki!) lub „¡Qué grande!” (Rewelacja!).
¡Qué grande eres, tío! Me has salvado el día.
Jesteś wielki, stary! Uratowałeś mi dzień.
El concierto de anoche fue muy grande.
Wczorajszy koncert był rewelacyjny.
¡Eres muy grande, gracias por la comida!
Jesteś wielki, dziękuję za jedzenie!
Este camarero es grande con los clientes.
Ten kelner jest świetny wobec klientów.
¡Qué grande eres, amigo! Conseguiste las entradas para el concierto.
Świetny jesteś, przyjacielu! Zdobyłeś bilety na koncert.
Ese portero fue muy grande al parar el penalti final.
Tamten bramkarz był rewelacyjny, obroniwszy decydujący rzut karny.
El capitán estuvo sencillamente grande durante la semifinal, levantando el ánimo del equipo en momentos críticos.
Kapitan był po prostu rewelacyjny podczas półfinału, podnosząc morale zespołu w krytycznych momentach.
Esa cantante es tan grande que convirtió una gala aburrida en un espectáculo inolvidable.
Ta piosenkarka jest tak niesamowita, że przekształciła nudną galę w niezapomniane widowisko.
Konstrukcje
gran + [sustantivo singular]
Przed rzeczownikiem w liczbie pojedynczej (obu rodzajów) przymiotnik skraca się do „gran”.
Es una gran idea.
To świetny pomysł.
[algo] le queda grande a [alguien]
Coś jest na kogoś za duże (ubranie) albo kogoś przerasta (zadanie, stanowisko).
Esta chaqueta me queda grande.
Ta kurtka jest na mnie za duża.
Zwroty
a lo grande
z rozmachem, z pompą
pasarlo en grande
świetnie się bawić
a grandes rasgos
w ogólnych zarysach
quedar grande
być za dużym; przerastać kogoś
por todo lo grande
z wielką pompą
la gran mayoría
zdecydowana większość
Synonimy
enormeogromny
Mocniejsze niż „grande”, oznacza bardzo duży rozmiar.
amplioobszerny, przestronny
Mówi głównie o przestrzeni i szerokości, np. pokoju lub ubrania.
gigantegigantyczny
Przesadnie duży, często w tonie ekspresywnym lub potocznym.
importanteważny
Odpowiada znaczeniu „wielki, znaczący”, ale nie mówi nic o rozmiarze.
mayorstarszy, dorosły
Neutralne określenie wieku. W tym znaczeniu „grande” brzmi bardziej potocznie lub dziecięco.
Antonimy
pequeñomały
chicomały
diminutomalutki