ZAIMEKczęstość: bardzo częste
quién po polsku
ˈkjen
- quiénes
co znaczy quién
kto?
(w pytaniu bezpośrednim)
Pyta o osobę. W pytaniach o kilka osób używa się formy „quiénes”. Zawsze pisze się z akcentem graficznym.
¿Quién ha llamado por teléfono?
Kto dzwonił?
¿Quiénes vienen a la fiesta esta noche?
Kto przychodzi dziś wieczorem na imprezę?
¿Con quién vas al cine?
Z kim idziesz do kina?
¿Quién cocina hoy en casa?
Kto dzisiaj gotuje w domu?
¿Quién tiene mi libro de español?
Kto ma moją książkę do hiszpańskiego?
¿Quién compró los billetes para el tren ayer?
Kto wczoraj kupił bilety na pociąg?
¿Con quién viajarás a Roma el próximo mes?
Z kim pojedziesz do Rzymu w przyszłym miesiącu?
¿Quién asumirá la dirección del proyecto tras la dimisión del presidente?
Kto przejmie kierownictwo nad projektem po dymisji prezesa?
¿Quién de vosotros se atreverá a desafiar la decisión del tribunal supremo?
Kto z was odważy się zakwestionować decyzję sądu najwyższego?
kto
(w pytaniu zależnym)
W pytaniach zależnych po czasownikach typu „saber”, „preguntar”, „decir” również zachowuje akcent graficzny.
No sé quién ha roto el vaso.
Nie wiem, kto stłukł szklankę.
Me preguntó quién era aquel chico.
Zapytał mnie, kto to był za chłopak.
Mi madre pregunta quién come aquí.
Moja mama pyta, kto tu je.
No recuerdo quién vive en esta casa.
Nie pamiętam, kto mieszka w tym domu.
El médico me preguntó con quién había venido a la consulta.
Lekarz zapytał mnie, z kim przyszedłem do gabinetu.
Todavía no sabemos quién organizará la cena de Navidad este año.
Wciąż nie wiemy, kto zorganizuje kolację wigilijną w tym roku.
La policía aún investiga quién filtró los documentos confidenciales a la prensa extranjera.
Policja wciąż bada, kto przekazał poufne dokumenty zagranicznej prasie.
Ignoramos quién redactó la carta anónima que desató la crisis institucional.
Nie wiemy, kto sporządził anonimowy list, który wywołał kryzys instytucjonalny.
kto by, oby
(w wykrzyknieniach)
W zdaniach wykrzyknikowych, zwykle z trybem łączącym czasu przeszłego, wyraża życzenie lub zdziwienie, np. „¡Quién pudiera!” (Gdybym tylko mógł!).
¡Quién lo hubiera dicho!
Kto by pomyślał!
¡Quién pudiera vivir junto al mar!
Gdyby tak można było mieszkać nad morzem!
¡Quién sabe la verdad de esto!
Kto wie, jaka jest w tym prawda!
¡Quién tiene tanta suerte siempre!
Kto ma zawsze tyle szczęścia!
¡Quién pudiera viajar a una isla tranquila ahora mismo!
Gdyby tak można było polecieć na spokojną wyspę w tej chwili!
¡Quién fuera joven otra vez para cometer los mismos errores!
Gdyby znów być młodym, żeby popełnić te same błędy!
¡Quién pudiera desandar el camino andado y corregir aquellos lamentables desaciertos de juventud!
Gdybyż tak można było cofnąć czas i naprawić tamte żałosne błędy młodości!
¡Quién fuera el afortunado destinatario de semejante elogio por parte del ilustre crítico!
Oby to mnie spotkał zaszczyt tak wielkiej pochwały ze strony znamienitego krytyka!
Konstrukcje
¿de quién es [sustantivo]?
Pytanie o właściciela: „czyj/czyja/czyje jest…?”.
¿De quién es esta mochila?
Czyj jest ten plecak?
no saber quién [verbo]
Pytanie zależne po czasowniku; „quién” zachowuje akcent.
No sabemos quién ganó el partido.
Nie wiemy, kto wygrał mecz.
¡quién [verbo en imperfecto de subjuntivo]!
Wykrzyknienie wyrażające nierealne życzenie.
¡Quién tuviera veinte años otra vez!
Gdyby tak znowu mieć dwadzieścia lat!
Zwroty
¿de quién?
czyj?
¿a quién?
komu?, kogo?
quién sabe
kto wie
¿quién es?
kto tam?
¡quién lo diría!
kto by pomyślał!
quién más, quién menos
jeden bardziej, drugi mniej; każdy w jakimś stopniu
no ser quién para
nie mieć prawa, by