ZAIMEKczęstość: bardzo częste

quién po polsku

ˈkjen

liczba mnoga
quiénes

co znaczy quién

  1. kto?

    (w pytaniu bezpośrednim)

    Pyta o osobę. W pytaniach o kilka osób używa się formy „quiénes”. Zawsze pisze się z akcentem graficznym.

    • ¿Quién ha llamado por teléfono?

      Kto dzwonił?

    • ¿Quiénes vienen a la fiesta esta noche?

      Kto przychodzi dziś wieczorem na imprezę?

      forma liczby mnogiej

    • ¿Con quién vas al cine?

      Z kim idziesz do kina?

    • ¿Quién cocina hoy en casa?

      Kto dzisiaj gotuje w domu?

    • ¿Quién tiene mi libro de español?

      Kto ma moją książkę do hiszpańskiego?

    • ¿Quién compró los billetes para el tren ayer?

      Kto wczoraj kupił bilety na pociąg?

    • ¿Con quién viajarás a Roma el próximo mes?

      Z kim pojedziesz do Rzymu w przyszłym miesiącu?

    • ¿Quién asumirá la dirección del proyecto tras la dimisión del presidente?

      Kto przejmie kierownictwo nad projektem po dymisji prezesa?

    • ¿Quién de vosotros se atreverá a desafiar la decisión del tribunal supremo?

      Kto z was odważy się zakwestionować decyzję sądu najwyższego?

  2. kto

    (w pytaniu zależnym)

    W pytaniach zależnych po czasownikach typu „saber”, „preguntar”, „decir” również zachowuje akcent graficzny.

    • No sé quién ha roto el vaso.

      Nie wiem, kto stłukł szklankę.

    • Me preguntó quién era aquel chico.

      Zapytał mnie, kto to był za chłopak.

    • Mi madre pregunta quién come aquí.

      Moja mama pyta, kto tu je.

    • No recuerdo quién vive en esta casa.

      Nie pamiętam, kto mieszka w tym domu.

    • El médico me preguntó con quién había venido a la consulta.

      Lekarz zapytał mnie, z kim przyszedłem do gabinetu.

    • Todavía no sabemos quién organizará la cena de Navidad este año.

      Wciąż nie wiemy, kto zorganizuje kolację wigilijną w tym roku.

    • La policía aún investiga quién filtró los documentos confidenciales a la prensa extranjera.

      Policja wciąż bada, kto przekazał poufne dokumenty zagranicznej prasie.

    • Ignoramos quién redactó la carta anónima que desató la crisis institucional.

      Nie wiemy, kto sporządził anonimowy list, który wywołał kryzys instytucjonalny.

  3. kto by, oby

    (w wykrzyknieniach)

    W zdaniach wykrzyknikowych, zwykle z trybem łączącym czasu przeszłego, wyraża życzenie lub zdziwienie, np. „¡Quién pudiera!” (Gdybym tylko mógł!).

    • ¡Quién lo hubiera dicho!

      Kto by pomyślał!

    • ¡Quién pudiera vivir junto al mar!

      Gdyby tak można było mieszkać nad morzem!

      wyrażenie marzenia

    • ¡Quién sabe la verdad de esto!

      Kto wie, jaka jest w tym prawda!

    • ¡Quién tiene tanta suerte siempre!

      Kto ma zawsze tyle szczęścia!

    • ¡Quién pudiera viajar a una isla tranquila ahora mismo!

      Gdyby tak można było polecieć na spokojną wyspę w tej chwili!

    • ¡Quién fuera joven otra vez para cometer los mismos errores!

      Gdyby znów być młodym, żeby popełnić te same błędy!

    • ¡Quién pudiera desandar el camino andado y corregir aquellos lamentables desaciertos de juventud!

      Gdybyż tak można było cofnąć czas i naprawić tamte żałosne błędy młodości!

    • ¡Quién fuera el afortunado destinatario de semejante elogio por parte del ilustre crítico!

      Oby to mnie spotkał zaszczyt tak wielkiej pochwały ze strony znamienitego krytyka!

Konstrukcje

  • ¿de quién es [sustantivo]?

    Pytanie o właściciela: „czyj/czyja/czyje jest…?”.

    ¿De quién es esta mochila?

    Czyj jest ten plecak?

  • no saber quién [verbo]

    Pytanie zależne po czasowniku; „quién” zachowuje akcent.

    No sabemos quién ganó el partido.

    Nie wiemy, kto wygrał mecz.

  • ¡quién [verbo en imperfecto de subjuntivo]!

    Wykrzyknienie wyrażające nierealne życzenie.

    ¡Quién tuviera veinte años otra vez!

    Gdyby tak znowu mieć dwadzieścia lat!

Zwroty

  • ¿de quién?

    czyj?

  • ¿a quién?

    komu?, kogo?

  • quién sabe

    kto wie

  • ¿quién es?

    kto tam?

  • ¡quién lo diría!

    kto by pomyślał!

  • quién más, quién menos

    jeden bardziej, drugi mniej; każdy w jakimś stopniu

  • no ser quién para

    nie mieć prawa, by